Podziel się z nami swoją opinią!
Prawo
Komentarze0

Rozdzielność majątkowa – jak to wygląda od strony formalnej

2019.03.20

Rozdzielność majątkowa w małżeństwie ma na celu wyodrębnienie dwóch majątków, należących do obojga małżonków. Jak ta kwestia wygląda od strony formalnej?


Rozdzielność majątkowa umowna – zwykła

Aby sporządzić taki rodzaj intercyzy, oboje przyszli małżonkowie powinni udać się do notariusza i sporządzić tam umowę rozdzielności w formie aktu notarialnego. W przypadku rozdzielności majątkowej zwykłej, małżonkowie w przypadku ewentualnego rozwodu zachowują majątek nabyty przez siebie w trakcie trwania małżeństwa, a także ten, który nabyli przed jego zawarciem. Ten zdobyty przed zawarciem umowy nazywa się majątkiem osobistym małżonka.

Aby móc zawrzeć tego rodzaju umowę, oboje małżonkowie muszą być pełni zdolności do czynności prawnych, muszą być zgodni co do chęci podpisania intercyzy, oraz wylegitymować się notariuszowi dowodem osobistym.

Zapisy w tej umowie można jednak zmienić, lub można ją rozwiązać – na przykład, gdyby w trakcie trwania małżeństwa oboje małżonkowie zdecydowali się jednak na uwspólnienie majątku. Po rozwiązaniu umowy, następuje pomiędzy małżonkami wspólność ustawowa, o ile strony nie postanowią inaczej. Ciekawostkę może stanowić fakt, że taką intercyzę można zawrzeć również przez pełnomocnika – o ile ten posiada notarialny akt pełnomocnictwa, w którym dokładnie zawarte są warunki umowy.

Potrzebujesz porady prawnej? Porównaj oferty prawników w swoim mieście za darmo.

Jak działa intercyza?

Intercyza polega na tym, że każde z małżonków może dowolnie i swobodnie rozporządzać swoim majątkiem, bez wiedzy i zgody drugiego z małżonków. Dotyczy to nie tylko pomnażania majątku i informowania o jego stanie, ale również o zaciągniętych zobowiązaniach. Odrębność majątków jest korzystna szczególnie wtedy, gdy partnerzy prowadzą osobne biznesy lub mają porównywalne zarobki.

W sytuacji, gdy jedna z osób rezygnuje z robienia kariery i zajmuje się domem, w przypadku rozwodu intercyza mogłaby boleśnie ugodzić w tę osobę finansowo i zostawić ją z niczym. Małżonkowie mogą jednak nabywać prawa do swoich majątków na zasadzie współwłasności. W takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności ułamkowej. Nie ma tu jednak majątku wspólnego.

Niuanse dotyczące zawierania intercyzy

A kiedy należy zawrzeć umowę intercyzy? Można to zrobić przed ślubem, ale również w trakcie trwania małżeństwa. W przypadku zawarcia umowy przed ślubem, sprawa wydaje się być nieco prostsza. Gdy intercyzę podpisuje się w trakcie trwania małżeństwa, wówczas dotychczas zgromadzony wspólny majątek musi się przekształcić we współwłasność ułamkową, a udziały małżonków w tym majątku zostają przypisane do ich majątków osobistych. Istotne dla osób pragnących zawrzeć intercyzę jest to, że taka umowa nie działa wstecz. Obowiązują daty na dokumencie.

Jeśli zatem przed zawiązaniem umowy nastały jakiekolwiek wierzytelności, to nie zostają one rozdzielone na skutek intercyzy. Jeśli jakiekolwiek wierzytelności nastały po zawarciu intercyzy, wówczas umowa jest skuteczna tylko wówczas, gdy wierzyciel był poinformowany o intercyzie. W tym przypadku zastosowanie będą miały art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego, a także art. 47 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Uchwała SN z dnia 3 kwietnia 1980 r., sygn. III CZP 13/80. Istnieje też takie określenie, jak „skuteczność umowy wobec osób trzecich”.

Oznacza ono, że można powoływać się wobec osób trzecich na istnienie umowy intercyzy tylko wtedy, gdy jej rodzaj oraz zawarcie jest tym osobom znane. W przypadku, jeśli nie było ono znane, przyjmuje się, że obowiązuje wspólność ustawowa.

Potrzebujesz prawnika do sprawy z rozdzielności majątkowej? Porównaj oferty prawników w swoim mieście za darmo.

Rozdzielność majątkowa umowna – z wyrównaniem dorobków

Przy założeniu tradycyjnego modelu rodziny, gdy kobieta zajmuje się domem i wychowuje dzieci, a mężczyzna zarabia na dom, oczywistym jest, że intercyza jako taka byłaby niesprawiedliwa wobec jednej ze stron. Wynika to stąd, że kobieta rezygnując z możliwości zarobkowania poświęca się domowi, za co nie otrzymuje wynagrodzenia – nie gromadzi więc majątku osobistego.

W przypadku rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobków, chodzi o zabezpieczenie interesów strony niepracującej zawodowo. O ile małżeństwo trwa – przyjmuje się, że panuje w nim rozdzielność majątkowa. Gdyby jednak doszło do rozwodu, osoba z niższym dorobkiem może żądać prawnego wyrównania jej dorobku. Za dorobek uznaje się wówczas pomnożenie majątku, które nastąpiło już po zawarciu umowy rozdzielności.

Co się pomija przy wyliczaniu dorobków?

Intercyza z wyrównaniem dorobków rzecz jasna nie może obejmować wszystkiego, co obie strony zgromadziły przed lub w trakcie trwania małżeństwa. Obliczając dorobki stron nie bierze się pod uwagę: majątku zgromadzonego zanim doszło do zawarcia umowy, spadków i darowizn oraz praw niezbywalnych, majątku uzyskanego wskutek otrzymania odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu (nie dotyczy renty), wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej, a także praw autorskich lub innych pokrewnych. Nie wlicza się również w dorobki przedmiotów nabytych za pieniądze z powyższych.

Co bierze się pod uwagę przy wyliczaniu dorobków?

Do dorobków wliczy się natomiast darowizny wykonane przez jednego z małżonków (oprócz darowizn na rzecz wspólnych zstępnych i darowizn przyjętych zwyczajowo na rzecz innych osób). Doliczone zostają również wartości usług świadczonych przez jednego z małżonków na rzecz drugiego z nich, a także nakłady i wydatki Dorobek należy obliczyć według tego, jaki był stan majątku na chwilę ustania rozdzielności majątkowej, oraz według cen, które funkcjonują w chwili rozliczenia dorobków.

Żądanie przeniesienia dorobków przez małżonka niżej sytuowanego może nastąpić na skutek zapłaty lub przeniesienia praw przez drugiego z małżonków. Aby takie żądanie mogło zostać uznane za skuteczne, muszą zaistnieć następujące przesłanki: musi ustać rozdzielność majątkowa, oraz dorobek osoby żądającej wyrównania musi być wyliczony i mniejszy. Może to nastąpić na skutek umowy, w sposób polubowny, lub sądownie, w razie gdyby nie doszło do porozumienia stron.

Obie strony mogą również zażądać zmniejszenia obowiązku wyrównania dorobków. W przypadku śmierci jednego z małżonków, można też żądać wyrównania dorobków pomiędzy spadkobiercami. Spadkobiercy mogą wtedy wystąpić o zmniejszenie wyrównania dorobków tylko w sytuacji, gdy: spadkodawca wniósł o rozwód, unieważnienie małżeństwa lub separację.

Rozdzielność majątkowa przymusowa

Muszą zaistnieć ważne przesłanki, aby jeden z małżonków wniósł do sądu żądanie ustanowienia rozdzielności majątkowej. Ważne powody to sytuacje, które mogą spowodować poważne naruszenie majątku jednego z małżonków, albo jego rodziny. Również prokurator może wytoczyć takie powództwo wobec jednego z małżonków, gdy uzna on za stosowne. Co ciekawe, jeśli jeden z małżonków ma wierzyciela, ów wierzyciel również może wystąpić do sądu o rozdzielność przymusową jeśli uzna, że zaspokojenie jego wierzytelności może nastąpić tylko na skutek stwierdzenia rozdzielności majątkowej.

Jak wygląda przymusowa intercyza?

Intercyza przymusowa zostaje zawarta w dniu określonym w wyroku sądu – może to być dzień wcześniejszy, niż dzień wytoczenia powództwa, szczególnie gdy małżonkowie nie żyją razem. Co ciekawe, pomimo sądowego wyroku przymusowej rozdzielności, małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową, w przypadku, gdy odzyskanie wierzytelności od jednego z małżonków będzie wymagało złączenia majątków.

Przymusowy ustrój majątkowy

Z mocy prawa rozdzielność majątkowa może nastąpić w określonych przypadkach: przy separacji, ubezwłasnowolnieniu jednego z małżonków lub ogłoszeniu upadłości jednego z nich. Taka rozdzielność powstaje z dniem, w którym uprawomocniła się decyzja sądu. W przypadku zniesienia separacji, uchylenia upadłości lub jej ukończenia, oraz uchylenia ubezwłasnowolnienia, pomiędzy małżonkami powstaje wspólność ustawowa. Można jednak podtrzymać rozdzielność, jeśli małżonkowie zgłoszą ku temu zgodny wniosek.

Zapisy dotyczące intercyzy mają za zadanie zabezpieczać nie tylko interesy małżonków wobec siebie, ale również interesy wierzycieli.

Potrzebujesz porady prawnej? Porównaj oferty prawników w swoim mieście za darmo.

Dołącz do dyskusji

Komentarze0
Wiadomość